Tác động của hiện tượng El Nino đến năng suất và giá cà phê toàn cầu

Tác động của thời tiết cực đoan

El Nino (Bé Hài Đồng) là hiện tượng nóng lên dị thường của lớp nước biển bề mặt ở khu vực xích đạo Thái Bình Dương. Hiện tượng này thường làm thay đổi mô hình tuần hoàn khí quyển toàn cầu.

Đối với ngành nông nghiệp, đặc biệt là cây cà phê, El Nino thường mang đến tin xấu. Nó gây ra tình trạng thời tiết cực đoan: hạn hán kéo dài ở một số khu vực (như Đông Nam Á) và mưa lũ bất thường ở các khu vực khác. Cà phê là loài cây nhiệt đới rất nhạy cảm với lượng mưa và nhiệt độ, do đó sự xáo trộn này lập tức ảnh hưởng đến chu kỳ sinh trưởng của cây.

Nắng hạn tại rẫy cà phê

Việt Nam và Indonesia là hai cường quốc sản xuất cà phê Robusta hàng đầu thế giới.

Khi El Nino xuất hiện, khu vực Đông Nam Á thường chịu cảnh thiếu hụt lượng mưa trầm trọng.

• Mùa khô kéo dài: Ở Tây Nguyên (Việt Nam), mùa khô khốc liệt khiến mực nước ngầm sụt giảm. Cây cà phê không đủ nước để ra hoa và đậu quả, dẫn đến tỷ lệ nhân lép cao, cành lá khô héo.
• Sụt giảm năng suất: Theo các chuyên gia, những năm chịu ảnh hưởng mạnh của El Nino, sản lượng cà phê Robusta của khu vực có thể sụt giảm từ 10% đến 20%.
• Hậu quả: Sự thiếu hụt nguồn cung trực tiếp từ khu vực này lập tức làm giá Robusta trên sàn London tăng vọt.

Tại vựa cà phê Arabica khổng lồ của thế giới (Brazil và Colombia), El Nino có biểu hiện đa dạng hơn.

• Brazil: El Nino thường mang lại lượng mưa lớn hơn mức bình thường ở miền Nam Brazil. Tuy mưa giúp cây đủ nước, nhưng nếu mưa rơi sai thời điểm (ví dụ: ngay trước hoặc trong lúc thu hoạch vụ Đông), nó sẽ làm rụng quả, giảm chất lượng hạt và cản trở việc phơi sấy cà phê. Ngược lại, một số vùng phía Bắc Brazil lại có thể chịu hạn hán.
• Colombia: Quá nhiều mưa và mây mù do El Nino làm giảm lượng bức xạ mặt trời, khiến lá cây kém quang hợp. Đồng thời, độ ẩm cao tạo điều kiện cho dịch bệnh tàn phá nghiêm trọng, điển hình là bệnh Rỉ sắt (Leaf Rust - La Roya), làm rụng lá và hoán đổi toàn bộ năng suất.

Thị trường hàng hóa rất nhạy cảm với các dự báo thời tiết.

Chỉ cần các cơ quan khí tượng (như NOAA của Mỹ) phát đi cảnh báo El Nino đang hình thành, giới đầu cơ trên sàn giao dịch chứng khoán hàng hóa (ICE Futures) lập tức mua vào để phòng ngừa rủi ro khan hiếm, đẩy giá lên trước khi mùa màng thực sự bị thiệt hại.

Khi thiệt hại thực tế được báo cáo, các nhà rang xay lớn buộc phải thiết lập lại hợp đồng với mức giá đỉnh mới để đảm bảo có hàng. Điều này dẫn đến hiệu ứng domino, khiến giá cà phê tại vườn (farm-gate) tăng cao, mang lại biên lợi nhuận tốt cho những nông dân còn giữ được cà phê vượt qua đợt hạn.